𝐂𝐇𝐄̂́ Đ𝐎̣̂ 𝐀̆𝐍 𝐔𝐎̂́𝐍𝐆 𝐂𝐇𝐎 𝐓𝐑𝐄̉ 𝐓𝐔̛̣ 𝐊𝐘̉: 𝐇𝐈𝐄̂̉𝐔 Đ𝐔́𝐍𝐆 – 𝐓𝐑𝐀́𝐍𝐇 𝐋𝐀̂̀𝐌 𝐓𝐔̛𝐎̛̉𝐍𝐆 – 𝐇𝐎̂̃ 𝐓𝐑𝐎̛̣ 𝐊𝐇𝐎𝐀 𝐇𝐎̣𝐂.


Có một giai đoạn mà rất nhiều bố mẹ phải niệm thần chú “nam mô a di đà ohajat, con mình, không được oánh, không được oánh, phải nhẹ nhàng với con”. Đó chính là giai đoạn mà con chỉ cần không vừa ý là ném đồ đạc đang chơi, không vừa ý là quăng luôn xuống đất. Dù chúng ta có nhắc nhở nhưng tình hình vẫn không khá lên là mấy, thậm chí còn phải áp dụng bàn tay phải với con.
Thực ra, phần lớn trường hợp các con mắc thói quen này đều trong độ tuổi 1-3, và đây cũng không phải thói hư tật xấu. Nghe thì hơi vô lí nhưng đây chính là cách con giao tiếp với bố mẹ khi con chưa biết nói sao cho đúng.

1. Vì sao trẻ lại thích ném đồ?
🌱 Ở giai đoạn nhỏ (1–3 tuổi)
Con đang khám phá thế giới
Muốn biết: “Nếu mình ném món đồ này thì chuyện gì xảy ra nhỉ?”
Con chưa được học về nguyên nhân – kết quả
Vậy nên việc con ném đồ gần như là một “thí nghiệm khoa học” của trẻ
⚡ Khi con có nhiều năng lượng
Không ngồi yên lâu được
Cơ thể cần vận động
👉 Ném là cách xả năng lượng nhanh nhất
😣 Khi con có cảm xúc nhưng chưa biết diễn đạt: Bực, Chán, Không được đáp ứng
👉 Thay vì nói: “Con không thích” thì con chọn cách thể hiện cho bố mẹ thấy, vì chỉ cần ném đồ và khóc toáng lên là bố mẹ sẽ dỗ dành.
🎯 Khi con muốn thu hút sự chú ý: Bố mẹ bận, Không ai chơi cùng con. Ném đồ là cách nhanh nhất để bố mẹ nhìn mình và chú ý đến mình
2. Sai lầm phổ biến của bố mẹ
❌ La mắng ngay lập tức
Con sợ… nhưng không hiểu vì sao mình lại bị mắng và lần sau vẫn lặp lại
❌ Cho rằng “con hư”
Con bắt đầu tin rằng “Con là đứa hay làm sai”
❌ Ngăn cản nhưng không dạy thay thế
Chúng ta chỉ đưa ra mệnh lệnh “Không được ném!”, nhưng lại không giải thích rõ lí do tại sao con làm vậy là sai, cũng không cho con phương án xử lí sau đó.
𝟑. Đ𝐢𝐞̂̀𝐮 𝐪𝐮𝐚𝐧 𝐭𝐫𝐨̣𝐧𝐠 𝐜𝐚̂̀𝐧 𝐡𝐢𝐞̂̉𝐮
Ném đồ không phải vấn đề mà cách con giải tỏa và giao tiếp mới là vấn đề
Nếu chỉ “cấm” mà không “dạy” hành vi sẽ quay lại dưới hình thức khác
𝟒. 𝐂𝐚́𝐜𝐡 𝐱𝐮̛̉ 𝐥𝐲́ đ𝐮́𝐧𝐠
✅ 1. Bình tĩnh trước – dạy sau
Thay vì quát hãy bình tĩnh trước
“mẹ thấy con vừa ném đồ chơi. Tại sao con lại làm như vậy?”
✅ 2. Gọi tên cảm xúc cho con
“Con đang bực đúng không?”
“Con không thích cái này à?”
Giúp con học cách hiểu chính mình
✅ 3. Dạy hành vi thay thế
Cần nói rõ và ngắn gọn ‘Lần sau khi khó chịu con có thể nói với mẹ nhưng đồ chơi này không dành để ném. Nếu lần sau mẹ thấy con ném đồ chơi nữa thì mẹ sẽ không mua đồ chơi cho con lần nào nữa”
✅ 4. Tạo không gian vui chơi và hoạt động, vận động
Nghe thì có vẻ chẳng liên quan nhưng với những đứa trẻ có tính vận động cao thì việc chúng ném đồ đạc đôi khi chúng quá bí bách và ngột ngạt. Việc để con chạy nhảy, chơi trò chơi vận động, ném bóng… mới là cách ném đúng
✅ 5. Kiên định – nhưng không căng thẳng
Lặp lại quy tắc
Không thay đổi theo cảm xúc
👉 Nhẹ nhàng nhưng rõ ràng
Khi nào cần chú ý thêm?
Nếu con:
Ném đồ liên tục, không kiểm soát
Kèm theo la hét, mất bình tĩnh nhiều
Khó dừng lại dù đã được hướng dẫN
👉 Có thể con:
Dư năng lượng nhiều
Hoặc đang gặp khó khăn trong điều tiết cảm xúc
Lúc này, bố mẹ cần quan sát sâu hơn, không chỉ dừng ở hành vi.
Cô Hiền hay nói “Đừng chỉ nhìn hành vi, hãy nhìn nhu cầu phía sau. Một đứa trẻ ném đồ có thể đang:
Muốn được chú ý
Muốn được hiểu
Hoặc đơn giản là… chưa biết cách khác
“Đứa trẻ không sinh ra để làm bố mẹ khó chịu.
Con chỉ đang làm theo cách mà con biết.”
Ném đồ không đáng sợ, bỏ lỡ cơ hội dạy con mới đáng lo.




Một số lưu ý cho việc can thiệp…
– Cho đến thời điểm hiện tại, chỉ có các phương pháp giáo dục – hành vi (can thiệp hành vi, các phương pháp theo tiếp cận ABA, giáo dục đặc biệt, âm ngữ trị liệu) đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc điều trị cho trẻ có các rối loạn phát triển. Các phương pháp khác chưa có bằng chứng về hiệu quả rõ ràng.
– Hầu hết các dạng rối loạn phát triển chưa xác định được nguyên nhân, do đó việc tìm nguyên nhân hay đổ tội sẽ không giúp gì cho trẻ, bố mẹ và gia đình.
– Không có phương pháp điều trị duy nhất nào phù hợp với mọi trẻ, việc can thiệp điều trị tường cần nhiều thời gian, sự tham gia tích cực của bố mẹ, gia đình và nhà trường.
– Tránh và hạn chế cho trẻ xem tivi, điện thoại, máy tính bảng, xem youtube và các chương trình tivi quá sớm và quá nhiều. Không cần cắt hoàn toàn nhưng không nên quá 1h/ngày, và luôn kèm với việc dạy dỗ khi xem, hoặc sử dụng như một phần thưởng.
– Thường xuyên có người kèm cặp, giao tiếp, nói chuyện, hướng dẫn, tránh để trẻ một mình trong thời gian dài.
– Khuyến khích sự tự lập và trải nghiệm cho trẻ: tạo cơ hội và điều kiện để trẻ làm mọi việc trong khả năng của mình kèm theo sự hướng dẫn, củng cố và động viên.
– Ngoài các kỹ năng ngôn ngữ (ví dụ nói) và nhận thức (ví dụ nhận biết sự vật hiện tượng, con số, chữ cái) nên cho trẻ học hỏi và trải nghiệm các kỹ năng xã hội (ví dụ cách nói chuyện, giao tiếp, kết bạn…)
Trang web hữu ích:
– http://tranvancong.net/tailieu (gồm các tài liệu liên quan, phù hợp theo từng dạng vấn đề trẻ gặp phải)
– http://tretuky.com (trang web của Câu lạc bộ Gia đình trẻ tự kỷ Hà Nội)
– https://sites.google.com/site/nuoicontuky (các thông tin thực chứng và tin cậy về rối loạn phổ tự kỷ)

𝐂𝐔Ộ𝐂 𝐓𝐇𝐈 “𝐊𝐇𝐎Ả𝐍𝐇 𝐊𝐇Ắ𝐂 𝐂𝐀𝐍 𝐓𝐇𝐈Ệ𝐏 𝐓𝐑Ẻ 𝐑Ố𝐈 𝐋𝐎Ạ𝐍 𝐏𝐇Á𝐓 𝐓𝐑𝐈Ể𝐍”![]()
————————————————————————
BÀI DỰ THI SỐ 24
TÊN ẢNH: CHIẾC XE ĐẠP CỦA BÀ
Câu chuyện:
Cả đời vất vả chăm lo cho con, tưởng chừng khi về già sẽ nhìn thấy con cháu hạnh phúc sum vầy, nhưng ngờ đâu sự vất vả vẫn cứ đi theo bà mãi không thôi. Ở tuổi 70, Bà Nguyễn Thị A phải dời xa nơi chôn rau cắt rốn để đi đến một nơi xa lạ để cho cháu đi can thiệp.
Trong căn phòng trọ nhỏ chật hẹp, có 3 bà cháu, mẹ con. Hàng ngày mẹ cháu đi làm từ sáng sớm đến tối muộn, có hôm phải làm cả ca đêm. Để lại Bà và 1 cậu bé 28 tháng, được kết luận là rối loạn phổ tự kỷ chỉ biết khóc và ngồi một chỗ hoặc đi lòng vòng quanh phòng nhặt được đồ vật nào thì cho vào miệng cái đó, cháu gần như không nhìn mắt, không chơi với ai kể cả Bà là người chăm sóc cháu hàng ngày.
Bà tuổi cao, lại ít học nên chưa hiểu rõ lắm về tình trạng khó khăn của cháu, nhưng bằng tất cả tình yêu thương, Bà quyết tâm đồng hành cùng cháu trong hành trình tìm lại niềm vui, và cơ hôi cho cháu được đi học hòa nhập. Chính vì vậy hàng ngày kể cả ngày nắng, mưa, gió rét trên chiếc xe đạp cũ được bà mang từ quê lên, Bà đã đèo cháu đi gần 3km từ xóm trọ tới trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Từ sơn, chi nhánh thị xã Quế Võ để cho cháu được can thiệp trong hành trình ấy có lần do trời tối sầm lại do mưa, mắt bà nhìn không rõ nên đã đâm vào cột điện hai bà cháu bị ngã xe, trong giây phút sợ hãi như vậy nhưng ánh mắt bà sáng lên khi nghe cháu gọi: “Bà!” Trong khoảnh khắc đó, hạnh phúc đong đầy, như thể bà đã chờ đợi câu gọi ấy cả một đời.
Không chỉ dừng lại ở việc đưa đón cháu Bà còn thường xuyên tham gia các buổi hướng dẫn của thầy cô ở trung tâm về các kỹ năng dạy cháu, rồi trung tâm tạo điều kiện để bà lên phòng học của cháu để cùng với cô dạy cháu, từ những kỹ năng đơn giản nhất như chơi với đồ chơi, đến các kỹ năng giao tiếp, nhận thức…. Một ngày, hai ngày, một tháng, hai tháng… sau bao khó khăn vất vất cuối cùng Bà cũng chờ được ánh mắt của cháu nhìn bà, nụ cười của cháu dành cho bà và đặc biệt cháu đã cất tiếng gọi “Bà”. Khi nghe tiếng gọi “ Bà” của cháu mà bà đã không tin vào tai của mình, nước mắt bà rưng rưng, ngậm ngùi xúc động, Bà ôm cậu cháu bé bỏng của bà vào lòng rổi thổn thức ‘cháu giỏi lắm, cháu đã làm được rồi, cháu cố lên nữa nhé, Bà đợi được bà sẽ đưa con về nhà mình”.
Bức ảnh kèm theo là khoảnh khắc tuyệt đẹp của Bà và cháu trong quá trình can thiệp chinh phục các kỹ năng tại trung tâm Từ Sơn, Bắc Ninh. Đây có lẽ là bức ảnh có nụ cười đẹp nhất của cháu và cũng là niềm hạnh phúc vô bờ của Bà.
Đây không chỉ là câu chuyện của một gia đình, mà còn là tâm tư của biết bao ông bà, cha mẹ khác có con, cháu có rối loạn phát triển. Họ cùng nhau trải qua những khó khăn, luôn hy vọng vào sự tiến bộ của con, cháu. Đối với thầy cô tại đây, hạnh phúc lớn nhất chính là nhìn thấy các em có thể “tham gia hòa nhập” cùng các bạn và cộng đồng, mong các con có một tương lai tươi sáng hơn.
Chuyên Biệt Từ Sơn xin gửi lời cảm ơn chân thành tới những người ông, người bà đã luôn đồng hành trong hành trình yêu thương này. Chiếc xe đạp cũ không chỉ là phương tiện, mà còn là biểu tượng của tình yêu thương vĩnh cửu, chở theo những ước mơ và hy vọng cho thế hệ mai sau.
