Nhiều cha mẹ lo lắng khi thấy con có những hành vi lặp đi lặp lại như vỗ tay, xoay người hay nói đi nói lại một câu. Nhưng dưới góc nhìn chuyên môn, đây không phải là “hành vi xấu” mà là cách trẻ đang tự điều chỉnh cảm giác và cảm xúc của mình.

𝐇𝐚̀𝐧𝐡 𝐯𝐢 𝐭𝐮̛̣ 𝐤𝐢́𝐜𝐡 𝐭𝐡𝐢́𝐜𝐡 (𝐒𝐭𝐢𝐦𝐦𝐢𝐧𝐠) 𝐜𝐨́ 𝐭𝐡𝐞̂̉ 𝐭𝐫𝐨̂𝐧𝐠 𝐧𝐡𝐮̛:

1. Vỗ tay liên tục

2. Lắc người qua lại

3. Xoay tròn tại chỗ

4. Gõ ngón tay lên bề mặt

5. Lặp lại câu nói (ví dụ: “lại nữa… lại nữa!”)

6. Dậm chân

7. Chớp mắt nhanh

8. Chơi với tóc

9. Sờ hoặc chà một mảnh vải

10. Đi đi lại lại

11. Xoay đồ vật (như bút chì)

12. Nghe một bài hát lặp đi lặp lại

13. Chà hai tay vào nhau.

Thực chất, những hành vi này liên quan đến hệ xử lý cảm giác của trẻ. Theo nghiên cứu về rối loạn xử lý cảm giác (Sensory Processing Disorder), nhiều trẻ tự kỷ có hệ thần kinh phản ứng quá mức hoặc dưới mức với các kích thích từ môi trường.

𝐕𝐢̀ 𝐯𝐚̣̂𝐲, 𝐭𝐫𝐞̉ 𝐬𝐮̛̉ 𝐝𝐮̣𝐧𝐠 𝐬𝐭𝐢𝐦𝐦𝐢𝐧𝐠 𝐧𝐡𝐮̛ 𝐦𝐨̣̂𝐭 “𝐜𝐨̂𝐧𝐠 𝐜𝐮̣ 𝐭𝐮̛̣ đ𝐢𝐞̂̀𝐮 𝐜𝐡𝐢̉𝐧𝐡”:

Khi quá tải: trẻ lắc người, bịt tai, lặp lại âm thanh để giảm căng thẳng.

Khi thiếu kích thích: trẻ xoay đồ vật, vỗ tay để “kích hoạt” hệ thần kinh.

Khi lo lắng hoặc không hiểu tình huống: trẻ lặp lại lời nói để tạo cảm giác an toàn.

Một số nghiên cứu cho thấy các hành vi lặp lại giúp trẻ giảm cortisol (hormone căng thẳng) và tăng cảm giác kiểm soát môi trường xung quanh.

Đ𝐢𝐞̂̀𝐮 𝐪𝐮𝐚𝐧 𝐭𝐫𝐨̣𝐧𝐠 𝐥𝐚̀:

Không phải mọi hành vi stimming đều cần loại bỏ.

Chỉ nên can thiệp khi hành vi gây nguy hiểm hoặc cản trở học tập và giao tiếp.

𝐂𝐡𝐚 𝐦𝐞̣ 𝐜𝐚̂̀𝐧 𝐥𝐚̀𝐦 𝐠𝐢̀? Thay vì ngăn cản ngay lập tức, hãy:

Quan sát: Hành vi xuất hiện khi nào, trong hoàn cảnh nào

Hiểu nguyên nhân: Trẻ đang thiếu hay quá tải cảm giác

Thay thế phù hợp: Ví dụ cho trẻ đồ chơi cảm giác thay vì xoay đồ nguy hiểm

Dạy kỹ năng: Giúp trẻ học cách giao tiếp nhu cầu thay vì chỉ dùng hành vi

𝑀𝑜̣̂𝑡 đ𝑢̛́𝑎 𝑡𝑟𝑒̉ 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 “𝑙𝑎̣̆𝑝 𝑙𝑎̣𝑖 𝑣𝑜̂ 𝑛𝑔ℎ𝑖̃𝑎”.

𝑀𝑜̂̃𝑖 ℎ𝑎̀𝑛ℎ 𝑣𝑖 đ𝑒̂̀𝑢 𝑙𝑎̀ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑡ℎ𝑜̂𝑛𝑔 đ𝑖𝑒̣̂𝑝.