Trong giáo dục đặc biệt, hành vi của trẻ không bao giờ là vô nghĩa.
Để can thiệp thành công, người can thiệp không đóng vai người ra lệnh, mà phải là người đọc vị được hệ thống vận hành bên trong của đứa trẻ.
Chia sẻ Ba Mẹ 1 buổi hỗ trợ chuyên môn cho Ba Mẹ bé Gia Hào (7 tuổi).
Sau buổi test cùng con, Ba Mẹ đã thu hoạch được nhiều kỹ thuật để linh hoạt ứng dụng cho con tại nhà.
Cám ơn Ba Mẹ cũng rất hợp tác, thay đổi tâm thế và cách xử lý theo hướng Tố Như hỗ trợ để giúp em bé Gia Hào chuyển biến ạ.
- Khi vừa tiếp xúc với Gia Hào, Tố Như ghi nhận con là 1 em bé cao lớn nhưng thế giới nội tại lại cực kỳ thu hẹp. Con chỉ có khoảng 10 từ đơn rời rạc, chưa có nhiều ngôn ngữ chức năng và mang đầy đủ các dấu hiệu của rối loạn xử lý cảm giác : nhìn nghiêng (rối loạn thị giác), hay bịt tai (nhạy cảm thính giác), né tránh các trò chơi vận động mạnh.
Buổi test diễn ra ở khu vui chơi. Tình huống gặp phải:
- Gia Hào kẹt trong một hành vi rập khuôn: con đi nhặt từng con vật ở chân cầu trượt, mang về “tổ” (khu thú lớn), rồi lặp lại. Khi mẹ cố gắng bế con sang khu vực khác, con dùng lực đẩy, gồng người chống đối quyết liệt để quay lại nhiệm vụ đang dang dở.
→ Đây là kiểu chơi rập khuôn đóng vai trò tự điều chỉnh. Trẻ thường tạo ra các nhiệm vụ để kiểm soát môi trường xung quanh. Nếu nhiệm vụ chưa kết thúc, việc bị cưỡng ép di chuyển sẽ gây ra trạng thái khủng hoảng do mất an toàn.
→ Về phía phụ huynh: Việc hòa nhập theo sở thích (đợi con chơi chán) thực chất là đang củng cố hành vi hẹp. Trẻ không tự chán; càng chơi, đường mòn thần kinh về hành vi đó càng sâu, khiến con càng khó thoát ra.
Tố Như đã đưa Ba Mẹ xử lý tình huống từ rập khuôn sang chơi có chủ đích định hướng như sau:
- Giai đoạn 1: Ngắt vòng lặp bằng hình ảnh
Thay vì đứng đợi, ba mẹ chủ động thu gom toàn bộ thú mang về khu thú lớn và thông báo ngắn gọn: “Hết rồi”.
→ Trẻ tự kỷ tư duy mạnh bằng hình ảnh. Khi tiền đề của hành vi (những con thú lẻ loi) biến mất, bộ não con sẽ nhận được tín hiệu “Hoàn thành”. Việc xóa bỏ tín hiệu thị giác giúp con dừng hành vi mà không bị ức chế tâm lý như khi bị ngăn cản bằng lời nói hay sức mạnh.
Giai đoạn 2: Chuyển tiếp dựa trên động cơ
Thay vì bế con đi mà tâm trí con ở lại, ba mẹ cầm “con cá mập” (món con nghiện nhất) di chuyển sang khu nhà bóng. Gia Hào lập tức tự nguyện chạy theo để đòi lại món đồ.
→ Sở thích hẹp làm vật tăng cường: Chúng ta không triệt tiêu sở thích của con, mà biến nó thành chiếc chìa khóa di chuyển.
– Chủ động vs Bị động: Khi chạy theo lấy đồ, con ở trạng thái chủ động . Về mặt thần kinh, trạng thái này mở ra cửa sổ học tập, giúp não bộ sẵn sàng tiếp nhận kích thích mới thay vì đóng kín cửa để chống đối như lúc bị bế đi.
—
- Giai đoạn 3: Lồng ghép mục tiêu vào động cơ
– Tại khu cầu trượt: Mẹ thả cá mập trượt xuống -> Con trượt theo lấy cá mập -> Con nhận được kích thích giác quan (rung, áp lực sâu) và tự chơi lại lần 2.
– Tại khu leo trèo: Ba đặt cá mập lên cao -> Con phải tự nỗ lực vận động thô để đạt mục đích.
→ Thỏa mãn được điều hòa giác quan : Con vốn bịt tai với âm thanh, nhưng khi có động cơ mạnh (phải lấy con cá mập), não bộ sẽ tự động ức chế các tín hiệu khó chịu để ưu tiên đạt mục tiêu. Khi nhận được cảm giác “đã” từ áp lực sâu khi trượt, hệ thần kinh ghi nhận đây là một phần thưởng mới, giúp con mở rộng ngưỡng chịu đựng giác quan.
→ Từ đó con chú ý tới chỗ trò chơi mới mà ba mẹ đang hướng và dần chủ động chơi.
– Dùng điểm mạnh kéo điểm yếu: Ta dùng điểm mạnh (sự tập trung, trí nhớ hình ảnh, sở thích cá mập) để kéo điểm yếu (vận động thô, sự linh hoạt). Đây là nguyên tắc mượn lực trong can thiệp.
Nút gỡ tháo lớn nhất của buổi test không phải là các trò chơi, mà là sự thay đổi vị thế tương tác:
1. Chặn đúng lúc: Không để hành vi rập khuôn tự sinh tự diệt.
2. Dẫn đúng cách: Dùng vật tăng cường thay cho mệnh lệnh.
3. Chạm đúng đích: Biến trải nghiệm mới thành phần thưởng giác quan cho con.
Buổi test kết thúc với một diện mạo hoàn toàn khác:
1. Em bé Gia Hào: Từ chỗ bị kẹt trong nhiệm vụ rập khuôn xếp thú, nay đã tự nguyện leo trèo, trượt cầu trượt, xả năng lượng và nhận kích thích giác quan tích cực.
2. Ba mẹ: Giải phóng được thể lực (không phải bế bồng), nắm được “chiếc chìa khóa” để điều hướng con.
Và Ba Mẹ con cũng xác nhận với Tố Như rằng, cách chơi xếp thú này con đã chơi thời gian dài, hầu như lần nào tới khu vui chơi con cũng chơi như vậy.
Thế nên khi thực hành thay đổi hành vi con tương đối hợp tác như vậy, Ba Mẹ Gia Hào rất mừng rỡ và tự tin hơn với việc kết nối và can thiệp với con trong tương lai.
Để Tố Như chứng minh rằng, ai cũng có thể can thiệp được, chúng ta cần thêm chút quan sát sâu và ứng dụng bài học thì sẽ đạt được mục tiêu thôi ạ!
Trẻ tự kỷ không bướng bỉnh, con chỉ đang vận hành theo một hệ thống logic khác biệt. Khi chúng ta ngừng dùng sức mạnh để áp đặt và bắt đầu dùng sự quan sát để dẫn dắt, cánh cửa thế giới của con sẽ tự khắc mở ra phải không ạ!
T𝐇Ử N𝐆A𝐘 𝟓 𝐂H𝐈Ế𝐍 𝐋Ư𝐎̛̣C N𝐀̀Y Đ𝐄̂̉ 𝐂O𝐍 𝐓Ậ𝐏 𝐓R𝐔N𝐆 𝐇Ọ𝐂 𝐁À𝐈.
Một số trẻ gặp khó khăn trong việc duy trì sự tập trung chú ý như: khó ngồi yên khi học hoặc làm bài, nhìn quanh, nghịch bút, hoặc chạy đi chỗ khác hay con thường bỏ dở giữa chừng, không hoàn thành nhiệm vụ.
Điều này khiến việc học trở nên rất căng thẳng ảnh hưởng rất nhiều đến quá trình học tập của con.
Dưới đây là 5 chiến lược đơn giản cha mẹ có thể thử ngay để con tập trung học bài hơn nhé:
𝘽𝒂̆́𝙩 đ𝒂̂̀𝙪 𝙫𝒐̛́𝙞 𝙩𝒉𝙤̛̀𝒊 𝒈𝙞𝒂𝙣 𝙧𝒂̂́𝙩 𝙣𝒈𝙖̆́𝒏: Nhiều cha mẹ mong con ngồi học 20–30 phút ngay từ đầu. Điều này thường quá sức với trẻ. Hãy bắt đầu từ 3–5 phút, sau đó tăng dần khi con quen hơn.𝘾𝙝𝙞𝙖 𝙣𝙝𝙤̉ 𝙣𝙝𝙞𝙚̣̂𝙢 𝙫𝙪̣: Một bài tập dài có thể khiến trẻ cảm thấy quá tải. Thay vì nói: “Con viết hết trang này.” Hãy thử: “Con viết 2 dòng này trước nhé.” Khi nhiệm vụ rõ ràng và nhỏ hơn, trẻ sẽ dễ bắt đầu hơn.𝙏𝙖̣𝙤 𝙢𝙤̂𝙞 𝙩𝙧𝙪̛𝙤̛̀𝙣𝙜 𝙝𝙤̣𝙘 𝙩𝙖̣̂𝙥 𝙮𝙚̂𝙣 𝙩𝙞̃𝙣𝙝: Cha mẹ nên bố trí một góc học tập tránh xa các yếu tố gây xao nhãng như tivi, thiết bị điện tử hoặc đồ chơi. Đồng thời, không gian này cần có đầy đủ ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng học tập tiêu chuẩn, bàn ghế phù hợp với chiều cao của trẻ và được sắp xếp khoa học.𝙂𝙝𝙞 𝙣𝙝𝙖̣̂𝙣 𝙣𝙤̂̃ 𝙡𝙪̛̣𝙘 𝙘𝙪̉𝙖 𝙘𝙤𝙣: Thay vì chỉ chú ý khi con mất tập trung, hãy ghi nhận khi con cố gắng: “Con đã ngồi học được 5 phút rồi, rất tốt!” Sự khích lệ này giúp trẻ có động lực lặp lại hành vi tốt.𝙆𝙝𝙪𝙮𝙚̂́𝙣 𝙠𝙝𝙞́𝙘𝙝 𝙘𝙖́𝙘 𝙝𝙤𝙖̣𝙩 đ𝙤̣̂𝙣𝙜 𝙩𝙝𝙚̂̉ 𝙘𝙝𝙖̂́𝙩: Cha mẹ có thể cho trẻ tham gia vào các hoạt động vui chơi, tiêu tốn năng lượng trước khi tham gia vào những hoạt động cần sự chú ý và tập trung như chạy bộ nhẹ, đạp xe, nhảy dây, chơi bóng, tập yoga hoặc đơn giản là vận động ngoài trời mỗi ngày khoảng 30–45 phút. Trẻ vận động đều đặn sẽ ngủ tốt hơn, học tốt hơn và đặc biệt là khả năng tập trung sẽ được cải thiện.
Khả năng tập trung của trẻ không phải tự nhiên mà có, mà cần được rèn luyện đúng cách mỗi ngày.𝐂𝐇𝐀̆𝐌 𝐒𝐎́𝐂 𝐒𝐔̛́𝐂 𝐊𝐇𝐎𝐄̉ 𝐓𝐈𝐍𝐇 𝐓𝐇𝐀̂̀𝐍 𝐂𝐇𝐎 𝐂𝐇𝐀 𝐌𝐄̣, đ𝐚̣̆𝐜 𝐛𝐢𝐞̣̂𝐭 𝐥𝐚̀ 𝐧𝐠𝐮̛𝐨̛̀𝐢 𝐦𝐞̣ 𝐤𝐡𝐢 𝐜𝐚𝐧 𝐭𝐡𝐢𝐞̣̂𝐩 𝐜𝐡𝐨 𝐜𝐨𝐧
Việc nhận được một tin nhắn nói rằng “em mệt quá” , hay “hôm nay căng thẳng quá cô ạ”, hay “em đang rất đầy, không thể nạp nổi gì vào mình nữa”, và gần đây là “cô ơi, mẹ mệt mỏi vô cùng vì sống cùng với những người đã không giúp được gì, còn làm cho cuộc sống của mấy mẹ con ngạt thở hơn” luôn khiến các cô giáo của Chuyên Biệt Từ Sơn nặng lòng.
Những lúc như vậy, chúng tôi nghĩ về những người mẹ ấy, chỉ mong là suy nghĩ của chúng tôi trong lúc đó giúp họ xoa dịu đi cảm giác mệt mỏi, chỉ mong chúng tôi có thể lắng nghe họ nhiều hơn, và giúp họ nhiều hơn. Do vậy, với bất cứ gia đình nào làm việc cùng chúng tôi, sẽ luôn mang đến cho họ cảm giác ấm áp, được lắng nghe, được thấu hiểu. Bởi vì chúng tôi có căn cứ khoa học và cả thực tế để luôn yêu thương các bà mẹ.
Những nghiên cứu về môi trường sinh thái ảnh hưởng tới sự phát triển của trẻ đã nhận định rằng: “môi trường của sự phát triển đóng một vai trò quan trọng ngang bằng với các đặc điểm của đứa trẻ” trong việc xác định xem trẻ đó có thể có một sự phát triển thành công hay không.
Cách tiếp cận can thiệp dựa trên hệ sinh thái được dựa trên những nghiên cứu về mô hình sinh thái của Bronfenbrenner (1977) và Garbarino (1990) để phân tích các yếu tố nguy cơ từ hệ sinh thái ảnh hưởng tới sự phát triển của một đứa trẻ. Đây là cách tiếp cận đã ảnh hưởng rất nhiều đến những cách tiếp cận khác, bao gồm những chương trình phát triển theo hướng ABA hay theo hướng phát triển. Theo nghiên cứu dài hạn Rochester của nhóm nghiên cứu Sameoff, Seifer, Barocas, Zax và Greenspan (1987), có 10 yếu tố môi trường có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ, đó là: bệnh tâm thần kinh niên của cha mẹ, lo âu của người mẹ, điểm số quan điểm của cha mẹ được tính từ kết hợp của các thước đo phản ánh sự tin cậy hoặc linh hoạt trong thái độ, niềm tin và các giá trị mà người mẹ có liên quan đến sự phát triển của con họ, những tương tác chủ động tích cực trong giai đoạn sơ sinh, nghề nghiệp của chủ gia đình, tình trạng học vấn của mẹ, tình trạng thiệt thòi do ở trong nhóm thiểu số, các hỗ trợ cho gia đình, các sự kiện căng thẳng trong cuộc sống, và quy mô gia đình. Nếu nhìn về 10 yếu tố trên, chúng ta thầy sức khoẻ tinh thần của cha mẹ, đặc biệt là sức khoẻ tinh thần của người mẹ có ảnh hưởng nhiều đến chất lượng can thiệp cho con.Việc nói chuyện để hiểu về tâm lý của cha mẹ là cực kỳ quan trọng. Chương trình hướng dẫn cha mẹ dạy con tại nhà của Chuyên Biệt Từ Sơn gặp đến 99% người tham gia là mẹ. Và cũng bằng đó người mẹ có những lo âu và mệt mỏi trong sức khoẻ tinh thần.
Có những buổi chúng tôi chỉ ngồi nghe nhau nói về cảm nhận của mình. Để những lo lắng của những người mẹ nhẹ bớt và tiếp thêm năng lượng cho họ trong chặng đường tiếp theo. Vậy nên, các mẹ ơi, chúng ta cần phải khoẻ về tinh thần và thể chất chúng ta mới là điểm tựa và giúp con được tốt nhé ạ. Các mẹ hãy nhớ rằng mình là yếu tố quan trọng nhất trong chương trình trị liệu cho con. Quan trọng nhất. Đúng rồi, chính là mẹ chứ không phải là một người chuyên môn giỏi đâu. Người chuyên môn giỏi đóng một vai trò cũng quan trọng nhưng họ không thể giúp bạn khi bạn còn đang bộn bề.
Vì vậy, nếu bạn mệt thì nghỉ ngơi một chút nhé. Nếu bạn thấy khó quá thì hãy làm từng bước nhỏ thôi nhé. Hãy gỡ những nút thắt gần nhất, dễ nhất sau đó hãy từ từ bứt phá. Nếu bạn thấy quá nhiều thứ thì hãy chọn những thứ căn bản, bắt buộc phải làm trước đã nhé. Hãy nhớ tìm sự giúp đỡ và hãy từ từ với bản thân. Biết rằng con còn nhiều thứ cần học, nhưng mình chỉ có giới hạn. Mình còn đang đi học thì không thể đốt cháy giai đoạn được. Có nhiều mẹ giai đoạn đầu áp lực với các cô: sao cô không dậy nhiều lên, cả tuần chỉ làm có bằng này việc thì con học chậm quá. Sau này, chính mẹ lại là người xin bớt việc bởi quá tải. Cho thêm việc đâu có khó gì, làm được không mới quan trọng. Với các thành viên khác trong gia đình, chúng tôi mong rằng họ có thể chia sẻ việc chăm con và dạy con cùng người mẹ. Văn hoá của chúng ta coi trọng thiên chức của người mẹ, nuôi dạy con, là việc của mẹ. Nhưng nói thật nếu các bà mẹ này được thẳng cánh học tập và làm việc, họ có thể sẽ rất cừ đấy. Chỉ có điều họ đang phải vì con mà lựa chọn đi chậm hơn so với bạn bè. Các bà mẹ của chúng ta thực sự rất cần sự cảm thông và giúp đỡ. Mỗi ngày lượng stress của họ ngang bằng với stress của người ra trận đó ạ. Nếu trong gia đình còn tạo thêm căng thẳng, họ chịu sao nổi. Hãy tìm người có chuyên môn tốt để dẫn dắt bạn. Bạn sẽ không phải cô đơn trên con đường bạn đang và sẽ đi.Nguồn: ST
𝐂𝐡𝐮𝐲𝐞̂𝐧 𝐛𝐢𝐞̣̂𝐭 𝐓𝐮̛̀ 𝐒𝐨̛𝐧 𝐥𝐮𝐨̂𝐧 𝐬𝐚̆̃𝐧 𝐬𝐚̀𝐧𝐠 đ𝐨̂̀𝐧𝐠 𝐡𝐚̀𝐧𝐡 𝐜𝐮̀𝐧𝐠 𝐜𝐡𝐚 𝐦𝐞̣ 𝐭𝐫𝐞̂𝐧 đ𝐨𝐚̣𝐧 đ𝐮̛𝐨̛̀𝐧𝐠 𝐩𝐡𝐢́𝐚 𝐭𝐫𝐮̛𝐨̛́𝐜KHI LÒNG BIẾT ƠN LAN TỎA TỚI TẬN “GỐC RỄ”
Có một câu nói: “Cây có gốc mới nảy cành xanh lá, nước có nguồn mới tủa khắp rạch sông”.
Với Gia đình Chuyên biệt Từ Sơn, Tết còn là ngày để chúng em bày tỏ lòng kính trọng đối với cha mẹ của những người “thuyền trưởng” đang dẫn dắt hệ thống. Chuyến thăm mừng thọ các cụ vừa qua không chỉ là một món quà, mà là sợi dây kết nối giữa đại gia đình nhà trường và gia đình riêng của mỗi thầy cô.
Nhìn thấy các cụ mạnh khỏe, minh mẫn, chúng em hiểu rằng đó chính là niềm hạnh phúc lớn nhất giúp các thầy cô quản lý có thêm năng lượng để chăm sóc, dạy dỗ những học trò đặc biệt của mình.
🧧 Kính chúc các bác: Phúc như Đông Hải – Thọ tỷ Nam Sơn!
CẬP NHẬT TRI THỨC QUỐC TẾ – NÂNG TẦM CHẤT LƯỢNG HỖ TRỢ TRẺ TẠI TỪ SƠN.
Hôm nay ngày 6/3, đại diện Hệ thống Giáo dục Chuyên biệt Từ Sơn đã có mặt tại Diễn đàn Châu Á lần thứ I về hỗ trợ trẻ rối loạn phổ tự kỷ và trẻ rối loạn phát triển diễn ra tại Hà Nội.
Đây không chỉ là một sự kiện quy mô mà còn là cơ hội quý giá để chúng tôi:
𝐂𝐚̣̂𝐩 𝐧𝐡𝐚̣̂𝐭 𝐤𝐢𝐞̂́𝐧 𝐭𝐡𝐮̛́𝐜: Tiếp cận những mô hình hỗ trợ tiên tiến nhất từ các chuyên gia hàng đầu trong và ngoài nước. 𝐊𝐞̂́𝐭 𝐧𝐨̂́𝐢 𝐜𝐡𝐮𝐲𝐞̂𝐧 𝐦𝐨̂𝐧: Gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm cùng cộng đồng giáo dục đặc biệt khắp châu lục.𝐕𝐢̀ 𝐬𝐮̛̣ 𝐩𝐡𝐚́𝐭 𝐭𝐫𝐢𝐞̂̉𝐧 𝐜𝐮̉𝐚 𝐭𝐫𝐞̉: Mang những giá trị thiết thực nhất về áp dụng trực tiếp trong lộ trình can thiệp cho các con tại trung tâm.
chúng tôi, trẻ rối loạn phát triển không phải là khó khăn, mà là những “kho tàng” vô giá. Mỗi em bé là một bài toán riêng biệt thúc đẩy đội ngũ giáo viên không ngừng học hỏi, nghiên cứu để tìm ra phương pháp tối ưu nhất. Hành trình vạn dặm bắt đầu từ những bước chân không ngừng nghỉ. Từ Sơn cam kết luôn đồng hành cùng các con bằng tâm huyết và tri thức mới nhất!
NHỮNG AI CÓ THỂ ĐƯA RA CHẨN ĐOÁN RỐI LOẠN PHÁT TRIỂN Ở TRẺ EM?
Rối loạn phát triển ở trẻ em là những tình trạng phức tạp, có khả năng ảnh hưởng đến tư duy, vận động, giao tiếp, vui chơi và tương tác xã hội của các em. Nhu cầu về các chuyên gia lành nghề có thể xác định và hiểu chính xác những tình trạng phức tạp này đang tăng nhanh chóng. Việc chuyên gia có thể đưa ra chẩn đoán sớm và chính xác là một cơ hội lớn hiểu đúng và chính xác về khó khăn của trẻ, cung cấp cho các em sự hỗ trợ phù hợp vào đúng thời điểm để đạt được kết quả tốt về lâu dài. Vậy, những chuyên gia nào có thể thực hiện công việc quan trọng này?
NHÀ TÂM LÝ
Quy định về nhà tâm lý học đủ điều kiện để được đưa ra chẩn đoán là khác nhau ở mỗi nước.
Quy định về nhà tâm lý học đủ điều kiện để được đưa ra chẩn đoán là khác nhau ở mỗi nước.
Tại Hoa Kỳ, để trở thành một nhà tâm lý học đủ điều kiện chẩn đoán các rối loạn tâm thần thường mất khoảng 10–14 năm. Quá trình này bắt đầu với bằng cử nhân kéo dài 4 năm, tiếp theo là bằng tiến sĩ về tâm lý học lâm sàng hoặc tâm lý học tham vấn trong 5–7 năm, bao gồm các môn học về bệnh lý tâm thần, đánh giá tâm lý và đạo đức nghề nghiệp, cùng với thực hành lâm sàng có giám sát. Sau khi hoàn thành một năm thực tập được Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (American Psychology Association – APA) công nhận, người học thường tiếp tục 1–2 năm thực hành sau tiến sĩ có giám sát để nâng cao kỹ năng chẩn đoán. Để được cấp phép, họ cần qua Kỳ thi Thực hành Chuyên môn Tâm lý học (Examination for Professional Practice in Psychology – EPPP) và các bài kiểm tra chuyên biệt của từng bang, sau đó nhà tâm lý học có thể đưa ra chẩn đoán một cách hợp pháp, với điều kiện họ duy trì học tập bồi dưỡng định kỳ để luôn cập nhật các tiêu chuẩn chẩn đoán mới nhất.
Tại Úc, để trở thành nhà tâm lý học được có giấy phép và có thể chẩn đoán các rối loạn sức khỏe tâm thần, cần hoàn thành tối thiểu 6 năm đào tạo được công nhận bởi Hội đồng Kiểm định Tâm lý Úc (Australian Psychology Accreditation Council – APAC), sau đó đăng ký hành nghề chính thức với Hội đồng Tâm lý học Úc (PsyBA – Psychology Board of Australia). Mặc dù các danh hiệu chuyên ngành như Nhà tâm lý lâm sàng yêu cầu học tập và thực hành có giám sát nâng cao, Hiệp hội Tâm lý học Úc (Australian Psychological Society – APS) khẳng định rằng mọi nhà tâm lý đã đăng ký – dù có hay không có chứng nhận chuyên ngành – đều có thể chẩn đoán rối loạn nếu đủ năng lực, dựa trên trình độ học vấn, đào tạo, kinh nghiệm và tuân thủ Bộ Quy tắc Đạo đức của APS. Tất cả nhà tâm lý học đều được đào tạo về bệnh tâm lý, đánh giá và chẩn đoán theo hệ thống phân loại được công nhận, dù một số người có thể chuyên sâu vào các nhóm bệnh cụ thể. Các yêu cầu bổ sung về bằng cấp cho việc chẩn đoán là do từng tổ chức quy định chứ không phải pháp luật, vì vậy nhà tâm lý cần kiểm tra trước để tránh ảnh hưởng đến thân chủ.
Hiện tại ở Việt Nam, dù nhà tâm lý có chứng chỉ hành nghề tâm lý, họ vẫn không được pháp luật trao thẩm quyền chẩn đoán y khoa đối với rối loạn phát triển như rối loạn tự kỷ, tăng động giảm chú ý, hay chậm phát triển trí tuệ. Theo Luật Khám bệnh, Chữa bệnh và các hướng dẫn của Bộ Y tế (ví dụ: Quyết định số 1862/QĐ-BYT năm 2022 về Chẩn đoán và Can thiệp trẻ có rối loạn phổ tự kỷ), quyền chẩn đoán thuộc về bác sĩ, thường là bác sĩ chuyên khoa tâm thần, nhi khoa. Nhà tâm lý có thể tiến hành đánh giá tâm lý bằng các công cụ chuẩn hóa như ADOS-2, WISC-V, Vineland… để mô tả hồ sơ chức năng, xác định mức độ khó khăn và đưa ra kết luận chuyên môn tâm lý, nhưng văn bản này chỉ mang tính đánh giá và khuyến nghị; nếu cần giấy tờ chính thức cho mục đích y tế, giáo dục hay bảo hiểm thì vẫn phải có chẩn đoán từ bác sĩ.
BÁC SĨ (CHUYÊN KHOA TÂM THẦN/CHUYÊN KHOA NHI)
Bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc chuyên khoa nhi là những chuyên gia y tế có thể chẩn đoán rối loạn phát triển. Họ đã trải qua quá trình đào tạo chuyên sâu, có kiến thức vững chắc về sự phát triển não bộ, hành vi và cảm xúc của trẻ. Trong quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ thu thập thông tin về tiền sử phát triển của trẻ từ phụ huynh, quan sát hành vi, cảm xúc và tương tác xã hội của trẻ, đồng thời sử dụng các bảng câu hỏi hoặc thang đo chuẩn hóa. Dựa trên các tiêu chuẩn chẩn đoán quốc tế DSM-5 hoặc ICD-11, bác sĩ sẽ đưa ra chẩn đoán và xây dựng kế hoạch can thiệp. Với nền tảng y khoa, bác sĩ còn có khả năng đánh giá các yếu tố sinh lý, thần kinh và thể chất có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ (như co giật, rối loạn di truyền). Họ cũng có thể chỉ định các xét nghiệm chuyên sâu và kê đơn thuốc nếu cần.
SỰ KHÁC BIỆT GIỮA CHUYÊN GIA TÂM LÝ VÀ BÁC SĨ TRONG CHẨN ĐOÁN RỐI LOẠN PHÁT TRIỂN:
Nhìn chung, nhà tâm lý lâm sàng tập trung sâu vào đánh giá tâm lý, hành vi và các chức năng phát triển thông qua các công cụ đo lường chuẩn hóa. Ngược lại, bác sĩ (đặc biệt là chuyên khoa tâm thần hoặc nhi) có thế mạnh trong việc đánh giá y khoa toàn diện, xác định các yếu tố thần kinh, sinh học liên quan và có thể can thiệp bằng thuốc.
Tóm lại, việc chẩn đoán rối loạn phát triển đòi hỏi chuyên môn cao. Bác sĩ chuyên khoa nhi, bác sĩ chuyên khoa tâm thần và chuyên gia tâm lý lâm sàng đều đóng vai trò riêng biệt nhưng không kém phần quan trọng trong việc phát hiện và xác định các rối loạn này. Để đáp ứng nhu cầu thực tiễn, khóa học Tư vấn, đánh giá các rối loạn phát triển sắp tới của trung tâm sẽ cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết, giúp học viên tự tin hơn trong việc sàng lọc và nhận diện sớm các dấu hiệu rối loạn ở trẻ.
Tài liệu tham khảo:
1) APA. (2014). Pursuing a Career in Clinical or Counseling Psychology. Https://Www.Apa.Org. https://www.apa.org/…/subfi…/clinical/education-training
2) Bộ y tế (2022), Tài liệu hướng dẫn chẩn đoán và can thiệp trẻ có rối loạn phổ tự kỷ
3) Making a diagnosis | APS. (n.d.). Psychology.org.au. https://psychology.org.au/…/spring-2023/making-a-diagnosis
4) U.S. Bureau of Labor Statistics. (2018). Psychologists : Occupational Outlook Handbook: : U.S. Bureau of Labor Statistics. Bls.gov. https://www.bls.gov/…/life…/psychologists.htm…
2) Bộ y tế (2022), Tài liệu hướng dẫn chẩn đoán và can thiệp trẻ có rối loạn phổ tự kỷ
3) Making a diagnosis | APS. (n.d.). Psychology.org.au. https://psychology.org.au/…/spring-2023/making-a-diagnosis
4) U.S. Bureau of Labor Statistics. (2018). Psychologists : Occupational Outlook Handbook: : U.S. Bureau of Labor Statistics. Bls.gov. https://www.bls.gov/…/life…/psychologists.htm…
TÁC GIẢ: NGUYỄN THỊ THU THẢO
SỰ KIỆN 2/4/2019 “CHUNG TAY CÙNG TRẺ TỰ KỶ”
“YÊU THƯƠNG LÀ HÀNH ĐỘNG”
Tự kỷ là một phần của xã hội. Chúng ta hãy hiểu để chung sống, hiểu để yêu thương và hạnh phúc!
Ngày hội “Cộng đồng chung tay cùng trẻ tự kỷ “ của TT Chuyên Biệt Từ Sơn diễn ra thành công ngoài mong đợi.
Xin trân trọng cảm ơn tập thể giáo viên, phụ huynh và tất cả các con ở TT Từ Sơn cơ sở 1, 2, 3, 4;
Trân trọng cảm ơn các em sinh viên K16 KTTT trường cao đẳng sư phạm trung ương;
Trân trọng cảm ơn các câu lạc bộ tình nguyện, câu lạc bộ truyền Thông trường THPT Lý Thái Tổ, Ngô Gia Tự Từ Sơn;
Trân trọng cảm ơn trường Mầm non Bé Thông Minh Từ Sơn;
Trân trọng cảm ơn đài truyền hình tỉnh Bắc Ninh, Đài phát thanh Thị xa Từ Sơn đã về dự và đưa tin cho hoạt động;
Trân trọng cảm ơn sự quan tâm của nhân dân thị xã Từ Sơn và tỉnh Bắc Ninh đã đến tham gia và cổ vũ cho hoạt động;
Chúng ta sẽ cùng nhau “tay trong tay” để xây dựng một cộng đồng thân thiện với người tự kỷ và xây dựng xã hội của chúng ta ngày càng tốt đẹp hơn.
YÊU THƯƠNG!
Đ𝐀̣𝐈 𝐇𝐎̣̂𝐈 𝐂𝐎̂𝐍𝐆 Đ𝐎𝐀̀𝐍 𝐏𝐇𝐔̛𝐎̛̀𝐍𝐆 𝐓𝐔̛̀ 𝐒𝐎̛𝐍 𝐋𝐀̂̀𝐍 𝐓𝐇𝐔̛́ 𝐈, 𝐍𝐇𝐈𝐄̣̂𝐌 𝐊𝐘̀ 𝟐𝟎𝟐𝟓-𝟐𝟎𝟑𝟎
Sáng nay, Ban Chấp hành Công đoàn Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hoà nhập Từ Sơn đã vinh dự tham dự Đại hội Công đoàn Phường Từ Sơn lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030, sự kiện quan trọng đánh dấu bước phát triển mới trong phong trào công nhân viên chức và hoạt động công đoàn tại địa phương.
Niềm tự hào lớn khi đồng chí Nguyễn Thị Thanh Thuỷ – Chủ tịch Công đoàn Trung tâm đã được tín nhiệm bầu vào Uỷ viên Ban Chấp hành Công đoàn Phường nhiệm kỳ 2025-2030.Đây không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp tích cực trong công tác công đoàn thời gian qua, mà còn là động lực để Công đoàn Trung tâm Từ Sơn tiếp tục phát huy vai trò, trách nhiệm trong phong trào chung.
Với tinh thần đoàn kết – đổi mới – phát triển, Công đoàn Trung tâm Từ Sơn cam kết sẽ tiếp tục đồng hành, xây dựng môi trường làm việc công bằng, văn minh, chăm lo quyền lợi chính đáng cho người lao động và đóng góp tích cực vào sự phát triển của công đoàn địa phương.Áo mới tặng bạn- Tết thêm trọn vẹn
Ngày 11/02/2026, hoạt động “Áo mới tặng bạn – Tết thêm trọn vẹn” đã được tổ chức và trao quà thành công tới các bạn nhỏ có hoàn cảnh khó khăn đang theo học tại Chuyên Biệt Từ Sơn 
Bên cạnh những chiếc áo mới ấm áp, chương trình còn đặc biệt hỗ trợ vé xe về quê ăn Tết cho gia đình các học sinh ở xa để trở về đoàn tụ cùng người thân trong những ngày Tết sum vầy. Với nhiều gia đình, đó không chỉ là một tấm vé xe, mà là cả niềm mong chờ được về nhà, được đón Tết bên những người thân yêu.
Mỗi món quà trao đi đều chứa đựng sự quan tâm, sẻ chia và yêu thương sâu sắc. Niềm vui ánh lên trong ánh mắt các con khi nhận áo mới, cầm trên tay tấm vé về quê chính là động lực lớn nhất để Trung tâm tiếp tục hành trình lan tỏa nhân ái.
Trung tâm xin trân trọng cảm ơn Quý Phụ huynh, Quý Thầy Cô, các mạnh thường quân và những tấm lòng thiện nguyện đã đồng hành, chung tay giúp các con có một mùa Tết ấm áp hơn – đủ đầy hơn – trọn vẹn hơn.
Yêu thương bắt đầu từ một hành động nhỏ.Sẻ chia hôm nay – ấm áp ngày mai 
